Manuel Pesqueira nace o 7 de decembro de 1911 en Lantañón (Pontevedra). A súa infancia transcorre no fermosísimo paraxe do Valle do Salnés en terras onde Valle Inclán sitúa a acción da súa obra Cara de Prata. As primeiras impresións da súa nenez, os traballos e os días da vida rural e austera serán definitivos pois, andando no tempo, aflorarán continuamente como tema eterno e apaixonado de toda a súa obra. A súa inclinación cara á pintura arrinca destes anos en que comeza a facer unha serie de debuxos nos cadernos e libros da escola. El mesmo fabricaba os seus pinceis, óleos e demais materiais.
Aos dezaseis anos trasládase a Pontevedra para estudar a carreira de Maxisterio. Comezan así os seus anos de estudante e de formación cultural e pictórica. É nesta época aparecen As Irmandades da Fala e no ano 1931, os seus principais compoñentes como Castelao, Vicente Risco e Otero Pedrayo fundan en Pontevedra o Partido Galeguista. Pesqueira asiste con frecuencia ás súas reunións no Café Moderno e no Museo de Pontevedra. Como órgano de expresión fundan a revista A Nosa Terra, na que colabora con temas de ámbito cultural e literario.
Será en Pontevedra, no ano 1933, cando xorde a súa primeira exposición: “Por aquel entón facía vos cadros con pinturas caseiras feitas por min con aceite de cociña, coido que algún deles aínda non secaron hoxe… “ Pesqueira quere ingresar na Escola de Belas Artes de San Fernando, pero o comezo da guerra civil, no ano 1936, trunca os seus proxectos. Será ferido dous anos máis tarde cunha secuela gravísima para a súa vida profesional: o brazo dereito quedará inutilizado para sempre. No ano 1939 Pesqueira volve á súa actividade pictórica no Hospital de Villagarcía. Comeza a pintar coa man esquerda, en cuxo brazo tamén foi ferido. Ao principio resultaralle moi duro e destrúe os primeiros traballos que realiza. En 1942 casa con Carmen Collazo Grela vivindo tempadas en Villagarcía, na Coruña e despois aficándose case definitivamente en Lantaño, a aldea da súa muller.
Pesqueira é autodidacta, el búscase os seus tons grises- azulados, as súas composicións deliberadamente arcaicas e os seus tipos galegos dentro dun ambiente espeso e envolvente, que darán como resultado a exposición de Vigo, no ano 1950, onde mostra por primeira vez as súas obras pintadas coa man esquerda: “ Entón xa comenzou a gustarme ou que eu fun pintando… Xa fun aceitando a miña labor”.
En principio a súa pintura tan persoal non é comprendida, xa que é algo novo e distinto, e a súa orixinalidade será constante ao longo da súa evolución pictórica. Máis tarde volve expoñer en Pontevedra e Santiago. En 1951 participa na Mostra Conxunta organizada polo Centro Galego de Buenos Aires, con sete óleos. A ela acoden tamén: Díaz Pardo, Laxeiro, Maside, Julia Minguillón, Prego de Olvier e o escultor Failde. Durante estes anos proseguirá a súa actividade pictórica realizando exposicións dentro e fóra de Galicia. Destaca a de Barcelona do ano 1958, na que crítica e público aceptan a súa obra.
En 1960 trasládase a vivir temporalmente a Santiago, instalando o seu estudo en Rúa de San Pedro e, nese mesmo ano, participa con cinco óleos na I Mostra Antolóxica de Pintura Galega, celebrada no Círculo das Artes de Lugo. Contribuían a esta mostra de arte galega as principais figuras da arte galego : Sotomayor, Castelao, Juan Luís, Llorens, Seoane, Souto, etc., ata un total de vinte e tres artistas que completaban a visión do panorama pictórico de Galicia. É nesta época cando os campesiños dos seus cadros reflicten unha ironía e unha sorna típicas do carácter galego.
Continúa as súas exposicións e, o que é máis importante, a súa evolución pictórica que dentro dese marcado primitivismo- con claras reminiscencias da tradición escultórica galega-, tempera cunha tenrura e solidariedade inigualables cara ao seu pobo galego. Busca novos camiños para a identificación plena cos traballos e angustias do seu mundo rural, acudindo para iso a recursos realistas como o “ agrandamiento” deliberado de mans e pés dos seus “tipos” galegos ou o “desdobramento” dos rostros, situándose así moi preto da crítica social.
O 25 de Marzo de 1964 constitúese o Grupo Mateo formado por pintores residentes en Santiago de Compostela. Del forman parte Garabal e a súa esposa Concha Vázquez, Hevia, Moragón, etc e Pesqueira, que acode as súas reunións no Café Español onde se intercambian opinións achega do momento artístico. Expoñen conxuntamente na Sala da Caixa de Aforros de Vigo e un ano máis tarde o grupo desfaise.
Unha nova exposición colectiva na Sala Quixote de Madrid en 1967 serve para que a crítica madrileña denomínelle o “pintor máis racialmente galego”. El mesmo confésase “galego” e ademais “aldeán” cando nos di: “Galicia latexa de verdade nas aldeas”. Precisamente por iso a partir de 1971 fixa definitivamente a súa residencia en Lantaño, elixindo este exilio silencioso para continuar o seu labor artístico.
Como consecuencia da exposición na Galería Sargadelos de Barcelona en 1972, Alberto do Castelo publicaba na revista Goya: “Feliz idea o traer unha ducia e pico de lenzos de tan singular pintor, que é como traer outros tantos pedazos da terra e a alma de Galicia.[…]”
O recoñecemento do seu traballo artístico é xa definitivo, como o demostran as múltiples exposicións que realiza tanto en Galicia –Ourense 1976, Vigo 1977, A Coruña 1978 e 1980, Pontevedra 1983- como en Madrid na Sala Toison en 1981 e en París no Centre International d´Art Contemporain en 1984, ao que acode primeiro de forma de colectiva e logo individual. En todas estas mostras Pesqueira evidencia que convive co quefacer galego envorcándoo nos seus cadros e utilizando para iso uns recursos técnicos que evolucionan constantemente a través da súa permanente insatisfacción e do seu afán de superar etapas buscando novas fórmulas. Agora presenta unha nova concepción na estrutura do cadro adoptando o “ biplasticismo”, que consiste en mostrarnos o tema en diversos planos verticais que se complementan e forman un todo máis profundo e cheo de movemento.
En 1985 participa na mostra colectiva Arte do noso Tempo, no Hostal dos Reis Católicos de Santiago e ao ano seguinte, a Exposición Antolóxica que tivo lugar no Centro Cultural da Caixa de Aforros de Vigo será símbolo inequívoco dun triunfo profesional e público. En outubro de 1987, Pesqueira acode por última vez a mostrar os seus cadros en Ourense, cheos de valores puramente galegos e, á vez, con clara dimensión universal.
En 1988 falece en Poio (Pontevedra) tras vivir, como home de gran vocación e traballo, intensamente envorcado na súa obra e na súa arte.
Extracto de biografía realizada por Leonor Sánchez Vázquez